Azabın Sonluluğuna Dair Başlıca Deliller

Prof. Dr. Yusuf Şevki Yavuz, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne yazdığı “Azap” maddesinde cehennem azabının ebedî olup olmadığına dair farklı görüşleri tartışmıştır. Kendi web sitesine de aldığı bu yazısındaki uzunca bir pasajda, Şevki Yavuz Hoca azabın ebedî olmadığını savunan âlimlerin kullandıkları belli başlı argümanları sıralıyor.

Aşağıda alıntıladığım bu pasajda yer alan argümanlar bence meseleyi genel itibarıyla çok güzel ortaya koyuyorlar. Ancak bunların küçük bir kısmına katılmadığımı veya bunları gerekli bulmadığımı hemen belirteyim. Meselâ naçizane kanaatimce Hûd suresindeki 107′inci ayette bahsedilen “gökler ve yer”in bu dünyanın gökler ve yeri olduğu, ahiretinki olmadığını söyleyen ve bunu cehennemin ebedî olmadığına delil gösteren âlimler yanılmış görünüyorlar. Bu gökler ve yer, ahiretin gökler ve yeri olsa gerektir; ama böyle olması hâlinde de ayetin ebedî bir azaba işaret ettiği hükmü zaten doğrulanmaz.

Prof. Dr. Yavuz’un bu yazıyı yazarken kullandığı bibliyografyaya ihtiyaç duyanlara TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki “Azap” maddesine, bu yazının oradaki aslına müracaat etmelerini tavsiye edebilirim.

Şimdi buyurun, alıntımızı okuyun.

Cehennem (Ateş) Azabının Hafifsenemez Oluşu

Yaygın kanının aksine cehennem azabının İslâm’a göre sonlu olduğuna dair yazdığım ilk yazı “Cehennemdeki inançsızlar sonsuza dek orada mı kalacaklar?” başlığını taşıyordu. O yazıyı en son güncellediğimde, bu konuyu enine boyuna tartışan ve onunla ilgili olarak elde ettiğim bütün verileri içeren tek bir yazı vardı kafamda. Şimdi ise, her şeyi bir tek yazıda bitirmek yerine, fırsat oldukça ve yeri geldikçe cehennem azabının sonluluğu görüşünün değişik yönlerine temas eden farklı yazılar yazmayı amaçlıyorum. Allah’ın adıyla bu yazının asıl konusunu işlemeye şimdi başlayalım.

Öncelikle şunu kesin çizgilerle vurgulamak gerekir ki cehennem azabı büyük bir cezadır, kesinlikle küçümsenemez. Dünyadan kalplerinde küfürle ayrılanlar için bile çok uzun dönemler sonunda oradaki azâbın sona erecek olması, cehennem hakkında insanları uyaran ayetlerin ve sahih hadislerin önemini asla azaltmaz. Allah, yüce kitâbında cezâ yurdu cehennemi ve onun yakıcı ateşini vurgulayarak, kötülük edenleri sık sık uyarır.  

Allah: Apaçık Gerçek

Allah’ın varlığı pek çok insanın zannettiği gibi bir zan meselesi veya akıldan ayrı bir duygu meselesi değildir. Gün gibi aşikâr olan, üzerinde hiçbir şüphenin bulunmadığı en temel gerçektir. Ahiretin varlığı da kusursuz ve sonsuz iyilik sahibi yaratıcımızın varlığının zorunlu bir sonucudur. Ve evet Allah tamamen iyidir. İçinde bir sürü kötülük bulunan bu evrenin yönetiminde iyi bir tanrının bulunamayacağı şeklindeki görüş, şayet sırf kötü niyetten değilse, büsbütün kavrayış eksikliğinden kaynaklanır.